In het derde deel van onze wekelijkse zomerserie ‘Tuin van de meester’ reizen we af naar Helmond. Joan van den Elsen, die op 1 september met vervroegd pensioen gaat na een glansrijke carrière in het groene onderwijs, opent de poort van zijn indrukwekkende achtertuin. Een gecontroleerde ‘cottage garden’ die met 250 verschillende plantensoorten een levend paradijs is voor mens, vogel en insect.
Voor Joan van den Elsen breekt er binnenkort een bijzondere nieuwe fase aan. Na 19 jaar te hebben gebouwd aan de vakopleiding hovenier in Heerlen, een periode bij het IPC en een succesvolle koers vanaf 2015 met het Nijmeegse Team Groen, zwaait hij af. Samen met zijn team wist hij de opleiding Hovenier/TLI in Nederland weer stevig op de kaart te zetten. Sinds 2022 combineerde hij het lesgeven met het lidmaatschap van de Ondernemingsraad van Yuverta. In de Helmondse wijk Dierdonk, waar hij in 1997 eigenhandig zijn woning bouwde, ligt zijn grote passie: een tuin die gedurende de jaren meebewoog met zijn levensfasen.
Van speelgazon naar botanische verzameldrift
Toen de vier kinderen van Joan nog thuis woonden, was de achtertuin ingericht als een kindvriendelijk speelgazon met borders. Inmiddels is het roer volledig omgegooid: het gazon maakte plaats voor een gecontroleerde, weelderige cottage garden. Waar voorheen twee grote vijvers lagen die via een waterstroompje met elkaar verbonden waren, ligt er nu nog één grote, levendige vijver vol vissoorten aan de rechterzijde. Dit terras wordt overschaduwd door een prachtige Koelreuteria paniculata (blaasjesboom).
"Ik ben nogal een plantengek en wil altijd zoveel mogelijk soorten in mijn tuin," bekent Joan lachend. "Mijn tuin is een verzameling van soorten die ik leuk vind, en dat proces stopt nooit. Elk jaar gaan er planten uit en komen er nieuwe in. Op dit moment staan er maar liefst 250 verschillende plantensoorten in mijn achtertuin!"
Historische reisgenoten en Limburgse mergel
Wie door Joans tuin loopt, stuit op planten met een verhaal. Absolute blikvanger nabij het voordeurpad is een in etages gesnoeide Poncirus (wilde citroen), die hij al sinds 1984 bij elke verhuizing met zich meeneemt. Ook de zeldzame Zelkova serrata 'Goblin' en Tsuga canadensis 'Verkade' sieren de rotstuin, die is opgebouwd met authentieke Kunrader mergelblokken die hij ooit in Zuid-Limburg op de kop tikte. De nodige privacy wordt gewaarborgd door een rondom gelegen strook bomen die jaarlijks geknot worden, waaronder de Acer buergerianum en Catalpa speciosa.
Twee jaar geleden voegde hij een stijlvolle, smeedijzeren overkapping in de jaren '30-stijl toe, gebouwd door een Belgische firma, wat het cottage-gevoel helemaal compleet maakt.
Experimenteren in de voortuin
Vier jaar geleden richtte Joan zijn voortuin in als een onderhoudsarme prairietuin. De ondergrond bestaat uit een dikke laag lava van 25 tot 30 centimeter, gemengd met daktuinsubstraat. Deze tuin wordt nooit bemest of besproeid. Toch blijft het combineren van planten de grootste uitdaging. "De perfecte combinatie bestaat niet," legt Joan uit. "Elk jaar zie ik nieuwe mogelijkheden, maar soms blijkt de grondsoort of ligging niet mee te werken. Zo zijn de Phlox en Delphinium hier al eens verdwenen."
Gelukkig is de achtertuin door de dichte, gelaagde beplanting zeer onderhoudsvriendelijk: ongewenste flora krijgt simpelweg geen kans. Met slechts twee snoeibeurten en een paar keer wieden per jaar is de tuin klaar.
💡 Joans Gouden tips voor jouw tuin:
1. Kies groen boven grijs: "Kies voor biologisch gekweekte planten die insecten en vlinders lokken. Gebruik geen kunstmest of chemicaliën. En onthoud: een strak groen gazon voegt nauwelijks iets toe aan de biodiversiteit, tenzij het bloemrijk is!" 2. Wees slim met terrassen: "Maak een terras dat groot genoeg is voor het dagelijks leven en wees creatief met bodembedekkers voor een tijdelijke feestruimte. Heb je meerdere terrassen? Zorg dat ze ten opzichte van elkaar verborgen zijn. Dat maakt het tuinontwerp uitdagender en de beleving hoogwaardig."
Het belang van de toekomst
Net als zijn collega's benadrukt Joan hoe fantastisch het hoveniersvak is. "De maatschappelijke trend is dat groen belangrijker wordt dan welke andere beroepswereld dan ook. Spreek mensen in je omgeving daarom altijd aan op het belang van groen en overtuig hen van de toepassing in hun eigen leefomgeving. Er is een groot tekort aan hoveniers in de toekomst, dus de baangarantie is gigantisch, zelfs tijdens een economische crisis."
Joan, ontzettend bedankt voor je jarenlange inzet voor Yuverta en Team Groen, en alvast een fantastisch vervroegd pensioen gewenst! Volgende week kijken we weer binnen bij een andere 'meester'.
